DOLAR

32,9290

0.33%
EURO

35,8392

0.59%
ALTIN(gr)

2.513,68

-0,59%
BİST 100

10991.57

-0,59%
Gözler artırım pazarlığına çevrildi: İşte taban fiyatı belirleyecek 3 madde!

Gözler artırım pazarlığına çevrildi: İşte taban fiyatı belirleyecek 3 madde!

ABONE OL
11 Ocak 2024 14:00
Gözler artırım pazarlığına çevrildi: İşte taban fiyatı belirleyecek 3 madde!
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Milliyet.com.tr/ Minimum fiyat çalışmaları resmen başladı. Taraflar birinci toplantılarını Pazartesi günü gerçekleştirecek. Peki birinci toplantıdan bir sayı çıkar mı? Sosyal Güvenlik Uzmanı Emin Yılmaz merak edilenleri milliyet.com.tr’ye açıkladı Yılmaz açıklamasında şu sözleri kullandı: “İlk toplantıdan sayı çıkmaz. Nedeni ise şu: Ben son 5 yılın toplantı tarihini araştırdım 2023 minimum fiyatı 22 Aralık tarihinde açıklandı. 2022 yılının minimum fiyatı 16 Aralık tarihinde açıklandı. 2021’in taban fiyatı 28 Aralık’ta, 2020’nin minimum fiyatı 26 Aralık’ta, 2019’un minimum fiyatı 25 Aralık tarihlerinde açıklandı.

Bu 5 tarihe baktığımız vakit 2022 yılı minimum fiyatının aralık ayının 16’sında, oburlarının ise 22’si ile 28’i ortasında açıklandığı görülüyor. Yeni yılın minimum fiyatını belirleyecek olan komite pazartesi günü toplanıyor. Toplamda 4 toplantı olacak. Birinci toplantıda bir sonraki toplantıların plan ve programı yapılacaktır. Yeni taban fiyat 4’üncü toplantıda açıklanacaktır. 4’üncü toplantının ayın 25’i ile 31’i ortasında yapılacağını varsayım ediyorum. Taban fiyat görüşmeleri 4 toplantıda değil de 2 ya da 3 toplantıda da sonuçlanabilir. Daha evvel bunun örneklerini gördük.

TEK TABAN FİYAT MÜMKÜN MÜ?

Asgari fiyat yönetmeliğinin unsuruna nazaran taban fiyat bir kere belirlenir. Çalışma Bakanlığı Minimum Fiyat Tespit Komisyonu’nu harikulâde toplantıya çağırabilir. Ülkenin genel iktisadı, gerçekleşen ve amaç enflasyon, ömür maliyetleri, geçinme endeksleri ve refah hissesi üzere parametreler dikkate alınınca Bakanlığın taban fiyatı yıllık da, 6 aylık da, aylık da belirleme yetkisi vardır.

Şunu belirmek isterim ki enflasyonun yüksek olduğu periyotlarda taban fiyat (1998-1999 yıllarında) 3 kere belirlenmişti. 2000 yılı ile 2016 yılı ortasında taban fiyat 2 kez belirlenmiş. 2017 ile 2021 yılı ortasında taban fiyat yılda bir sefer belirlenmiştir. 2022’nin başından bu tarafa ise yılda 2 defa belirlenmektedir.

Merkez Bankası enflasyon kestirimini 2024 yılı için yüzde 36, 2025 yılı için yüzde 14 olarak belirledi. Buna nazaran geçmiş periyottaki datalar ışığında 2024 yılının Mayıs ayına kadar baz tesirinden ötürü enflasyonun yüzde 70 oranında en üst düzeye çıkacağını ve sonrasında yavaş yavaş düşeceğini, bu sebepten ötürü da mayıs ayındaki yüksek enflasyonun tesiriyle taban fiyatın ikinci kere, yani orta periyotta tekrardan toplanacağını varsayım ediyorum.

Bu hususta Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan, şu anda enflasyon datalarının uygun gittiğini fakat muhtaçlık olursa önümüzdeki yıl içerisinde tekrardan komitenin toplanmasını sağlayacağını beyan etti.

Burada dikkat edilecek diğer bir şey var: Uzmanlara, ekonomistlere nazaran maaşlarda yüzde 10’luk bir artışın enflasyonu 1.5 puan üst istikametli tetiklediği söyleniyor. Bu sebepten ötürü da siyasi otorite enflasyonun ruhsal manada dizginlenmesi için 1 yıl belirleneceği ile ilgili bir demeçte bulunuyor.

ASGARİ FİYATTA TABAN SAYI NE OLACAK?

2022 yılının taban fiyatı belirlenirken, TÜRK-İŞ Lideri Ergün Atalay kırmızı çizgimiz açlık sonu bunun altının düşünülemeyeceğini söyleyerek masayı terk etmişti. Şu anda açlık sonu kasım ayında 14 bin 25 TL oldu. Bunun altına düşeceğini varsayım etmiyorum.

‘BİRİNCİ REFERANS ENFLASYON’

Asgari fiyatı kurul belirlerken bizlerde referans olarak kimi sayıları baz alıyoruz. Bu sayılardan bir tanesi Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Çalışma Bakanı Vedat Işıkhan’ın bahsetmiş olduğu, taban ücretlinin, çalışanların, emeklilerin enflasyona ezdirilmeyeceği kelamıdır. Hasebiyle enflasyonun altında bir minimum fiyatı ben iddia etmiyorum. Enflasyon sayısı 1’inci referansımız olacaktır.

Temmuz- kasım enflasyonu yüzde 33.64 olarak açıklandı. Bu 5 aylık enflasyon verisi olarak karşımıza çıkıyor. Merkez Bankası’nın Piyasa İştirakçileri Anketi’ne nazaran aralık ayı enflasyonu yüzde 3.57’dir.

YIL SONU ENFLASYONDA BEKLENTİLER NE?

Ayrıca Merkez Bankası yıl sonu enflasyon iddiası ve OVP’de 2023 yılının enflasyonu yüzde 65 olarak hedeflendi. Bu göstergeler ışığında yıl sonunda enflasyonun yüzde 37.70 düzeyinde kapatılacağını, Merkez Bankası’nın gayesi tutturacağına inanıyorum.

‘MİNİMUM YÜZDE 40 DÜZEYİNDEN BAŞLAYACAK’

Buna nazaran şu anda taban fiyatla ilgili yüzde 35-40-50 üzerinden değerlendirmeler var. Yüzde 35 olması mümkün değildir. Bu sayının asgarî yüzde 40 düzeyinden başlayacağını varsayım ediyorum.

ASGARİ FİYATTA VARSAYIM NE?

Yıl sonunda benim varsayımım taban fiyat yüzde 40 ile yüzde 50 ortasında bir düzeyde olacaktır. 16 bin ile 17 bin 103 TL ortasında belirlenecektir.

‘İKİNCİ REFERANS DOLAR’

Enflasyon birinci referanstır. İkinci referans ise dolar kurudur. 2023 yılının Temmuz ayı minimum fiyatı 11 bin 402 TL’ydi. Dolar bazında 482 dolara denk geliyordu.

Merkez Bankası Piyasa İştirakçileri Anketi’ne nazaran aralık ayı döviz kuru 30 TL düzeylerinde belirlendi. Yani minimum fiyat 482 dolar üzerinden belirlenecekse bu meblağ 14 bin 484 TL’ye denk geliyor.

‘ASGARİ FİYAT DOLAR BAZLI REKOR KIRACAK’

Eğer taban fiyat 16 bin TL olursa, 532 dolar, 17 bin lira olursa 565 dolar ile yeni bir rekor kıracaktır. Eski Çalışma Bakanı Vedat Alım, 500 dolar maksadımız var diyordu. Taban fiyat bu gayenin de üzerine çıkmış olacaktır. Bu da bir referans olacaktır.

‘ÜÇÜNCÜ REFERANS AÇLIK SINIRI’

Ayrıca TÜRK-İŞ’in açlık sonu 14 bin 25 TL’ydi aralıkta bu artacaktır. Bu da bir referans paha olarak karşımıza çıkıyor.

‘ASGARİ FİYAT DAYANAĞI DE ARTACAK’

Ayrıca patronlara verilen taban fiyat dayanağı mevcut. Minimum fiyat takviyesi 2016 yılında 75 TL ile başladı. Sonraki sene 100 TL oldu, 150 TL oldu ve en son 500 TL düzeyine gelmiş oldu. 2024’ün taban fiyatı belirlendiğinde dayanağın artırılarak tekrardan gündeme geleceğini kestirim ediyorum. Sayın Bakan Işıkhan son yapmış olduğu açıklamasında ‘Asgari fiyat dayanağını kurulda değerlendireceğiz’ demişti.”

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP